Εισαγωγή
Εις την πολυσχιδή και μυστηριώδη θρησκευτικήν παράδοσιν της Ιαπωνίας, η οποία υπό την γενικήν ονομασίαν Σίντο (Οδός των Θεών) συνθέτει το πνευματικόν υπόβαθρο του ιαπωνικού έθνους, οι θεότητες Σουμιγιόσι Σαντζίν (Sumiyoshi Sanjin) κατέχουν θέσιν εξέχουσαν. Πρόκειται περί μιας τριάδος θεοτήτων της θαλάσσης και της ναυσιπλοΐας, οι οποίες δεν αποτελούν μόνον αντικείμενον ευλαβούς λατρείας υπό των ναυτιλλομένων, αλλά συνδέονται αρρήκτως με την εθνικήν συνείδησιν, την κάθαρσιν του πνεύματος και την αυτοκρατορικήν γενεαλογίαν.
Η Μυθολογική Γένεσις και η Οντολογία των Θεών
Η καταγωγή των τριών αυτών θεοτήτων ανάγεται εις τας απαρχάς της κοσμογονίας, ως αύται περιγράφονται εις τα αρχαία χρονικά Κοτζίκι (712 μ.Χ.) και Νιχόν Σόκι (720 μ.Χ.). Κατά την παράδοσιν, ο δημιουργός θεός Ιζανάγκι (Izanagi-no-Mikoto), μετά την οδυνηράν κάθοδόν του εις τον Άδην (Γιόμι), ηθέλησε να καθαρθή από το μίασμα του θανάτου.
Εις τα ύδατα του ποταμού Τατσιμπάνα, ο Ιζανάγκι ετέλεσε την ιεράν ιεροπραξίαν του Μισόγκι (Misogi), ήτοι του τελετουργικού καθαρμού διά του ύδατος. Καθώς εβυθίζετο εις την θάλασσαν, από την πράξιν αυτήν της καθάρσεως ανεφύησαν οι τρεις Σουμιγιόσι, εκπροσωπούντες την κάθετον διάταξιν του υγρού στοιχείου:
- Sokotsutsu-no-o no Mikoto (底筒男命): Ο «Άναξ των Βαθέων Υδάτων». Αντιπροσωπεύει τον βυθόν και την πρωτογενή δύναμον της δημιουργίας εις τα σκότη των ωκεανών.
- Nakatsutsu-no-o no Mikoto (中筒男命): Ο «Άναξ των Μέσων Υδάτων». Συμβολίζει τα θαλάσσια ρεύματα και την ενδιάμεσον ζώνην όπου διεξάγεται η ναυσιπλοΐα.
- Uwatsutsu-no-o no Mikoto (表筒男命): Ο «Άναξ της Επιφανείας». Αντιπροσωπεύει τον αφρό των κυμάτων και την επαφήν της θαλάσσης με το φως.
Η Ετυμολογική Ζήτησις: Οι σύγχρονοι μελετηταί ερίζουν διά την σημασίαν του συνθετικού «Tsutsu». Ενώ παλαιότεροι το συνέδεον με τον αστρικόν προσανατολισμόν, η κρατούσα άποψις το συνδέει με την έννοιαν του «Λιμένος», καθιστώντας τους θεούς αυτούς προστάτας των φυσικών ορμητηρίων.
Η Αυτοκράτειρα Τζινγκού και η Ιστορική Καθιέρωσις
Η λατρεία των Σουμιγιόσι απέκτησε εθνικήν εμβέλειαν κατά την περίοδον της θρυλικής Αυτοκρατείρας Τζινγκού (3ος αιών μ.Χ.). Η παράδοσις αναφέρει ότι οι τρεις θεοί καθοδήγησαν τον στόλον της Αυτοκρατείρας κατά την εκστρατείαν της εις την κορεατικήν χερσόνησον. Ως ένδειξιν ευγνωμοσύνης, η Τζινγκού ίδρυσε τον περίφημον ναόν Σουμιγιόσι Τάισα εις την Όσακα, ο οποίος παραμένει το πνευματικόν κέντρο της λατρείας των.
Οι Ιεροί Ναοί και η Αρχιτεκτονική των
Η λατρεία των τριών θεών εντοπίζεται κυρίως εις τρεις μεγάλους ναούς, γνωστώς ως οι Τρεις Μεγάλοι Ναοί Σουμιγιόσι:
- Sumiyoshi Taisha (Όσακα): Ο πρεσβυγενής ναός. Η αρχιτεκτονική του, ο ρυθμός Sumiyoshi-zukuri, θεωρείται εις εκ των αρχαιοτέρων της Ιαπωνίας, προγενέστερος της εισαγωγής βουδιστικών προτύπων.
- Χαρακτηριστικά: Τα κτίρια (Honden) είναι παρατεταγμένα με μέτωπον προς την θάλασσαν, συμβολίζοντας στόλον που πλέει. Φέρουν ευθείας στέγας από φλοιόν κυπαρίσσου με τα χαρακτηριστικά Okigi (σταυρωτά δοκάρια).
- Η Γέφυρα Sorihashi: Η περίφημος «τοξωτή γέφυρα» συμβολίζει το πέρασμα από τον κόσμον των ανθρώπων εις τον κόσμον των θεών.
- Sumiyoshi Jinja (Σιμονοσέκι): Συνδέεται με την εγκατάστασιν του «πνεύματος» (mitama) των θεών διά την φύλαξιν των στενών του Κάνμον.
- Sumiyoshi Jinja (Φουκουόκα): Ο αρχαιότερος κατά την παράδοσιν, ευρισκόμενος πλησίον του τόπου του μυθικού καθαρμού.
Τελετουργίαι και Πολιτισμική Επίδρασις
Η επίδρασις των Σουμιγιόσι επεκτείνεται πέραν της ναυσιπλοΐας:
- Προστασία των Τεχνών: Κατά την περίοδον Χεϊάν, οι Σουμιγιόσι ανεδείχθησαν εις προστάτας της Βάκα (Waka), της κλασικής ιαπωνικής ποιήσεως. Οι ποιηταί θεωρούσαν ότι ο ρυθμός των κυμάτων ταυτίζεται με τον ρυθμόν του ποιητικού λόγου.
- Γεωργία και Γονιμότης: Το φεστιβάλ Otaue, η τελετή σποράς ρυζιού εις τον ναόν της Όσακα, είναι η πλέον αυθεντική εις την Ιαπωνίαν, καθώς οι θεοί της θαλάσσης θεωρούνται επίσης προστάται της γονιμότητος της γης.
Επίλογος
Οι Σουμιγιόσι Σαντζίν ενσαρκώνουν την αέναον σχέσιν του ιαπωνικού λαού με το υγρόν στοιχείον. Εις μίαν εποχήν ραγδαίας τεχνολογικής προόδου, η επιβίωσις τοιούτων αρχαίων λατρειών υπενθυμίζει εις τον σύγχρονον άνθρωπον την ανάγκην του σεβασμού προς τας δυνάμεις της φύσεως.